Kijken is minstens net zo leuk

Rond halloween had ik een leuk boekje gevonden over een spookje. Spookje Sam met de zolder opruimen, maar deze zit vol met spinnen. En of je het gelooft of niet, dit spookje is bang voor spinnetjes.

Er staat elke keer maar weinig tekst op de bladzijdes, soms zelfs maar 1 of 2 woorden. Maar er zijn veel leuke en grappige dingen te zien die het verhaal zelf vertellen.

Ik heb de kans aangegrepen om de kinderen vragen te stellen over wat ze zien. Wie kan er touwtjespringen? En kun je met spinnenwebben touwtjespringen? Wie kan er jojoën? Of wie kan er koorddansen?

Prentenboeken zonder of met weinig woorden bieden een goede gelegenheid om je eigen verhaal te vertellen of een leuk gesprek aan te gaan met je kind.

Probeer het eens! En kom je zelf fantasie te kort, laat je kinderen vertellen!

Roep nooit “Uit!”

Herken je dat ook bij je zelf? Dat je na het voorlezen het boek dichtslaat en zegt “uit” of “afgelopen” of wat je nog meer in dat zelfde straatje kunt bedenken!

Heb je je ook wel eens afgevraagd waarom je dit doet? Ja, misschien roepen je kinderen het zelf ook wel, maar dat hebben ze toch van iemand geleerd.

Het gaat er niet om dat het boek of het verhaal uit of afgelopen is. Soms heb je maar tijd voor een half verhaaltje. Waar het om gaat bij voorlezen is dat het gezellig en samen is. Dat je kind tijdens het lezen een leuk verhaal beleeft en misschien zelfs wel dat hij iets nieuws leert.

Probeer daarom om eens om een andere sluitings zin te bedenken. Eentje die niet zo definitief het einde aanduidt. Laat het kind bijvoorbeeld bedenken wat er op nog een volgende bladzijde zou kunnen gebeuren of kom terug op dingen die je kind tijdens het voorlezen heeft gezegd of gevraagd. Op deze manier kun je nog na genieten van het verhaaltje, ook als het nog niet uit is en je een volgende keer verder gaat lezen!

Voorleestijd is tijd voor je kind!

Op de BSO gebruik ik het voorlezen soms om kinderen die er wat verloren bij lopen even aandacht te geven. Jonge kleuters raken soms overdonderd door alle drukte en bezigheid op de BSO en lopen dan wat verloren rond.

Een spelletje of activiteit vinden is dan moeilijk omdat ze zich niet op hun gemak voelen.

Ik stel dan vaak voor om samen een boekje te lezen. In de afgelopen weken heb ik op deze manier al een paar keer een boekje gelezen met Maria. Een wat stille blonde meid. Samen gaan we gezellig op een van de banken zitten en dan lees ik een door haar gekozen boekje voor. Al snel komen er meerdere kinderen bij zitten en dan zit de bank zo vol. Kinderen vinden het heerlijk om op deze manier even wat extra aandacht te krijgen. Ze gaan er zich meer van op hun gemak voelen.

Ook thuis kan dit. Neem de tijd om even samen te gaan zitten. Je kind zal het heerlijk vinden om even samen iets te doen. Jouw aandacht voor de volle 100% bij het boek en je kind(eren). Op dat moment hoeft je kind de aandacht niet t delen met bijvoorbeeld de huishoudelijke taken die nog gedaan moeten worden. Het is echt even quality tijd met je kind(eren). Kies een boek wat voor al de kinderen leuk is. Een kwartiertje is meer dan genoeg: samen op de bank, of lekker schoon in bed. Knuffel erbij. En natuurlijk staat de TV uit!

Dan kunnen jullie samen kijken, praten, luisteren en genieten.

Zelfs als je kinderen zelf al kunnen lezen zijn deze momentjes om van te genieten. Na een paar jaar verdwijnen deze dagelijkse voorleesmomentjes. Maar het voorlezen hoeft niet helemaal over te zijn. Nog jaren lang werden wij op vakantie voorgelezen uit vele diverse en mooie boeken. Bij het kampvuur of in de tent met een zaklamp, nog even met z’n alle genieten van prachtige en spannende verhalen. Dit begon met boeken als ‘Sleutelkruid’ en ‘Brief voor de Koning’, maar later ook ‘Harry Potter’ of  ‘Stam van de Holenbeer’.

Herkenning en ontdekken

Een jongetje ligt op zijn buik op de vloer in een boekje te kijken. Ik vraag of ik het boekje zal voorlezen en hij springt op. Samen gaan we op de bank zitten. Ik ken het boekje en als ik het boekje open doe zeg ik. “Kijk, je kunt de lijntjes van de spin voelen.” Ik ga met mijn vinger over de lijntjes en het jongetje naast mij voelt met zijn vinger ook over het lijntje. Daarna lees ik verder in het boekje ‘De spin die het te druk had’. Op elke nieuwe bladzijde wordt weer even gevoeld of je ook hier de lijntjes kunt volgen, net als het spinnetje en het vliegje.

 

Voorlezen is zo veel meer dan alleen het hardop lezen van woorden in een boek. Voorlezen is gezellig en leuk, maar nog veel meer. Voorlezen is het ontdekken van de wereld waarin we leven. Zien, horen, voelen, denken, herkennen, leren.  Herkennen en leren zijn volgens mij twee belangrijke elementen in het voorlezen. Op de buitenschoolse opvang waar ik werk lees ik regelmatig voor aan de kinderen. In de eerste plaats doe ik dit omdat ik het zelf wil. Het biedt gezelligheid, rust, een moment om te kletsen met een klein groepje kinderen of met een kind alleen, het biedt spelideeën, lachen en de mogelijkheid om kinderen even aandacht te geven. Maar ik lees ook voor omdat ik merk dat de kinderen het fijn vinden. Ze weten dat ik voorlees en komen regelmatig zelf vragen of ik wil voorlezen. Ze kiezen dan boekjes die ik al vele keren heb voorgelezen of die ze van thuis kennen, maar ook nieuwe boeken zorgen voor grote concentratie en ook altijd voor herkenning of ontdekking.

 

Zoals ik al zei zijn herkenning en leren of ontdekken voor mij de twee belangrijkste elementen uit het lezen of voorlezen. Er zijn veel boekjes geschreven voor de herkenning. Verhalen over bijvoorbeeld spelende kinderen, kinderen die naar school gaan, verhalen over broertjes en zusjes. Deze boekjes zorgen er voor dat kinderen zich kunnen identificeren met de personages in de boeken. “Kijk dat kan ik ook.” of “Kijk, dat doe ik ook wel eens.”

Leren is het tweede onderwerp in een groot deel van de kinderboeken. Een broertje of zusje krijgen, op het potje leren plassen, over dieren in Afrika en kinderen aan de andere kant van de wereld. Deze boekjes bieden een kijkje in wat komen gaat of wat er gebeurt op plekken waar kinderen nog nooit geweest zijn of die ze misschien nog niet eens kennen. En nu heb ik het alleen nog maar gehad over herkennen en leren over situaties uit het dagelijks leven, maar ook dit kan natuurlijk veel breder gezien worden. Denk maar eens aan onderwerpen als kleuren, emoties en gevoelens, voelen, geluiden, tradities bij feesten enzovoort.

 

Ik heb ooit iemand horen vertellen waarom zij lezen zo belangrijk vindt. Chimamanda Adichie is haar naam. Je hoeft haar naam niet te onthouden, dat kan ik zelf ook niet, maar haar verhaal heb ik wel onthouden. Ze vertelde hoe de wereld uit verhalen bestaat. Wij lezen die verhalen en leren daardoor hoe de wereld in elkaar zit. Maar wij maken ook verhalen. Denk maar aan de verhalen die kinderen op school in een kringgesprek vertellen. Ze vertellen wat ze gedaan hebben, waar ze heen zijn geweest, wat ze geleerd hebben en wat ze bezig houdt. Dit zijn de soort verhalen die je in een gemiddeld kinderboek of prentenboek tegen komt. Het zijn de verhalen over hoe kinderen in Nederland leven, de verhalen van herkenning. Maar er zijn meer verhalen. Verhalen over de dingen die niet in onze directe omgeving gebeuren. Denk bijvoorbeeld aan verhalen over kinderen in andere culturen, of verhalen over dieren in het wild, maar denk ook aan verhalen over adoptie, gescheiden families, kinderen met een handicap. Ook dit zijn de verhalen van de wereld waar wij in leven. Verhalen op maat geschreven voor jonge kinderen om ze al vroeg mee te laten delen in de diversiteit van de wereld.

 

Dit is voor mij de grootste waarde van lezen en vooral van voorlezen. Kinderen leren wie ze zijn, hoe ze mogen zijn, Dat er veel mensen en kinderen zijn zoals zij of juist anders, maar dat dat ook goed is. Kinderen leren dat de wereld groter is dan het dorp of de stad waarin ze wonen.

Ontdekken is wat het jongetjes van hier boven deed. Door te luisteren en te voelen, vervolgens door te kijken en te herkennen en te proberen. Hij ontdekte het spinnenweb en de spin er in. Wie weet kijkt hij de volgende keer anders als hij een spinnenweb in de struiken tegenkomt, voelt hij bewuster aan de draden of gaat hij op zoek naar de spin die waarschijnlijk in de buurt is.
Het is ontdekken en herkennen op een kleine manier, maar het is herkennen en ontdekken.

Lees nooit te lang voor

Elke dat opnieuw vragen de kinderen als ik het lokaal binnen kom of ik weer een boekje bij me heb. Ik lees graag voor en de kinderen luisteren graag, niet altijd hebben ze de zit-billen om lang stil te zitten, maar ze springen al op de bank zodra ze klaar zijn met drinken en ze kunnen niet wachten op weer een verhaaltje.

Vorige week ging het weer precies het zelfde, maar deze middag was de eerste keer dat ik mijn verhaaltje niet heb uitgelezen. Ik weet niet precies wat de oorzaak was. Misschien omdat ik zelf niet op de bank zat, tussen de kinderen in. Of misschien omdat het al 2 dagen regent en stormt en de kinderen gewoon te veel energie hadden.

Maar ik werd vooral met me neus op het feit gedrukt hoe belangrijk het is om korte verhaaltjes uit te zoeken. Voorlezen vinden ze leuk, maar lang stil zitten willen ze niet. Bij het uitkiezen van een boekje moet ik dus voortaan misschien wel rekening houden met het weer van de afgelopen dagen, van dat moment of de stemming van de kinderen.  

                                                                                                                            

Als tip kan ik geven dat je tijdens het voorlezen goed op het kind of de kinderen moet letten. Worden ze onrustig of zijn ze met andere dingen bezig? Dan kun je beter stoppen met lezen. Dat is beter voor je zelf want dan hoef je niet gefrustreerd te worden en kunnen de kinderen hun energie kwijt.

Als dit voorkomt, ga dan niet minder voorlezen, maar houd het kort.

En na een kort verhaaltje kun je altijd nog een kort verhaaltje voorlezen.

Ervaring van een voorlezende vader

Bij mij thuis werd er veel gelezen maar weinig voorgelezen. Misschien liet ik er ook zelf weinig ruimte voor want ik vond het leuk om de krant te spellen, en wekelijks de nieuwste aflevering van de zevendelige Spectrum Dierenencyclopedie. Dus misschien hebben ze gedacht: hij leest liever zelf dan dat hij zich laat voorlezen.

Naar ik mij kan herinneren werd ik pas voorgelezen toen mijn acht jaar oudere zus naar de PA (voorloper van de Pabo) ging. Ze moest toen kinderboeken lezen èn leren voorlezen. Ik was het proefkonijn. Veel van de titels uit mijn eerdere posts (zie lijst hier onder) heeft zij me voorgelezen. Ik zat toen in de brugklas. De meeste heb ik inmiddels alweer voorgelezen aan de oudste bij ons thuis (nu 12).

De jongste (bijna 7) zit op dit moment helemaal in De superdikke Meester Jaap van Jacques Vriens, en Abeltje (van Annie) was ook een groot succes.

Het schijnt dat de hele Le Petit Nicolas van René Goscinny in het Nederlands is verschenen. Dat lijkt me ook geweldig om voor te lezen. We hebben een luisterboek van het eerste deel, voorgelezen door Kees Prins. Bij lange autoritten is het bijna onbespreekbaar iets anders mee te nemen dan dat. Nou ja, Paul Biegel, De rode prinses, gelezen door Isa Hoes, dat mag ook. Of iets van Roald Dahl, mits gelezen door Jan Meng.

(Want het maakt ook uit wie het leest. Een luisterboek inspreken is een vak apart en zelfs dan: niet elke stem is geschikt voor elk boek. De kameleon door Jan Meng moet je weer niet hebben. Die door Maarten Spanjer weer wel.)

 

Prentenboeken:
Julia Donaldson - Tyrannosaurus Drup
Doreen Cronin - Tik tik boe
Alison Green - De vos in het bos
Tjibbe Veldkamp - De verkipping
Keiko Kasza - Bof ik even!

Onder- en middenbouwboeken:
Annie M.G. Schmidt - Pluk èn Otje
Erik van Os en Elle van Lieshout: Bobbel in het behang
Bette Westera - Alle Hens aan dek
Astrid Lindgren - Karlsson van het dak
Paul van Loon - Wolven in de stad

Bovenbouwboeken:
Michael Ende - Momo en de tijdspaarders èn De toverdrank
Jan Terlouw - Pjotr
Astrid Lindgren - Ronja de roversdochter
Mirjam Oldenhave - Donna Lisa
Klaus Hagerup - Markus en de meisjes

 

(ervaring en boekenlijst van: Bertram Westera, kinderboekenschrijver)

Rijmen rijmen rijmen

Onlangs heb ik het boek: Slurfje past op het ei van Dr Suess voorgelezen. Zoals alle boeken van Dr Suess is het een leuk en grappig fantasieverhaal met een vleugje echtheid. Maar wat minstens zo kenmerkend is voor de Dr Suess boeken is dat ze zijn geschreven in rijmtaal.

De kinderen aan wie ik aan het voorlezen was  (5 a 6 jaar oud) hadden onlangs een les rijmen op school gehad. Na een paar bladzijde merkte Victor op dat de zinnen rijmde. Bij elke nieuwe bladzijde merkte hij dit opnieuw op.

 

Ben je op school bezig met het thema rijmen of is je kind op school bezig geweest met rijmen.

Is het bijna sinterklaasavond en is iedereen in huis gedichten aan het schrijven, ga dan eens op zoek naar leuke boekjes die op rijm zijn geschreven en lees deze met je kind.

Op deze manier is voorlezen niet alleen leuk en gezellig, maar ook nog een goed voor het taalgevoel van kinderen.

Voorlezen met stemmetjes

In prentenboeken en voorleesboeken staan vaak veel korte spreekteksten. Er is een duidelijk verschil tussen deze spreekteksten en de vertelteksten. Je kunt allerlei stemmetjes gebruiken bij ieder figuur, maar dit is vaak helemaal niet nodig. Op de eerste plaat kost het inspanning om met verschillende stemmetjes voor te lezen, iets wat het voorlezen juist onrustig kan maken. Zeker bij de jonge luisteraars (peuters en kleuters) is rustig en duidelijk voorlezen extra belangrijk. Hierdoor en door  je kind regelmatig aan te kijken tijdens het lezen zorg je voor duidelijkheid en interactie. Dat maakt het voorlezen gezellig en zorgt er voor dat je kind het verhaaltje begrijpt.

 

Dit betekent natuurlijk echter niet dat je op één gelijke toon het verhaaltje voorleest. Je kunt bijvoorbeeld heel makkelijk emoties in het verhaal laten horen door de intonatie van je stem.

Spreek de verteltekst op een gelijkmatige toon uit en spreek de spreektekst met een blije, verdrietige, verbaasde, vragende etc intonatie uit.

Ze krijgen er nooit genoeg van!

Dat kinderen keer op keer om hetzelfde verhaaltje vragen en dit eindeloos vaak willen horen is waarschijnlijk geen nieuws voor je. Telkens weer vinden ze het verhaaltje prachtig om te horen en de interactie wordt alleen maar groter.

U bent zelf misschien het boekje na drie keer al wel zat, maar je weet, het hoort er bij. Toch hoeft de herhaling geen struikelblok of niet saai te zijn. Het kan juist een grote bijdrage leveren. Je kunt je kind op steeds weer andere details wijzen en misschien ontdekken ze zelf al nieuwe dingen na een paar keer lezen.

Ook na het lezen kun je steeds weer een ander onderwerp uit het boek kiezen om verder over te kletsen. Het thema van het verhaal, herkenningspunten voor de kinderen, de personen, keuzes die gemaakt worden. Je kunt vast een heleboel dingen bedenken.

 

Probeer het maar eens!

Een boek kiezen

Als je een boek uit wilt kiezen voor je kind, is de keuze soms zo groot dat het daardoor juist moeilijk wordt om iets te kiezen. Het helpt om te zoeken naar een thema of speciale gebeurtenis in het leven je kind. Misschien ga je binnenkort op vakantie, of is hij bijna jarig. Misschien komt er een broertje of zusje of is je kind bezig zindelijk te worden. Zo zijn er natuurlijk nog honderden andere thema’s en gebeurtenissen waar tegenwoordig kinderboeken over geschreven zijn. Zelfs de wat lastigere thema’s worden niet meer vergeten. Denk bijvoorbeeld aan overlijden, scheidingen, adhd en ga zo maar door.
Op Matty’s Leuskte Kinderboek vind je een zeer uitgebreide themalijst aan de rechter zijkant van de site. Handig bij het zoeken!

En ben je opzoek naar een thema dat er nog niet tussen staat, ben dan niet verlegen en vraag er naar. Bijvoorbeeld via mijn facebook pagina. Dan help ik je zoeken.

Voorlezen is ook voor volwassenen leuk!

De Slegte heeft vaak van die leuke kinderboeken en nog goedkoop ook. Zo nu en dan kan ik de verleiding niet weerstaan en kom ik weer met een paar nieuwe voorlees- en prentenboeken thuis.

Zo kocht ik een tijdje terug het boek ‘Wonderlijke huisdieren’. Een op eerste zicht vrolijk boek.

Wanneer ik voorleesboekjes mee neem naar de BSO zijn er altijd wel een paar kinderen die willen komen luisteren. Zo ook deze keer.

 

Het meisje in het boek wil heel graag een huisdier, maar ouders zijn hier niet zo enthousiast over. Steeds opnieuw vindt het meisje iets nieuws dat als huisdier kan dienen. Een ballon, een snoeppapiertje enz.

De kinderen hebben heerlijk zitten luisteren en van enthousiasme hard zitten lachen als het meisje weer een nieuw raar huisdier vond. Al snel was ik net zo enthousiast over het boek als de kinderen en hebben we het nog een tweede keer gelezen!

 

Heerlijk vind ik het om de kinderen te zien genieten en opleven van het voorlezen. De druktemakertjes komen te rust en de stille kinderen ontpoppen tot enthousiaste pratertjes. Soms merk ik dat er allerlei ideeen en verhalen in de kinderen los komen tijdens het voorlezen. Ze willen graag hun eigen ervaringen vertellen en dit laat ik ook lekker gebeuren!

Keer op keer ben ik blij dat ik de wereld van de kinderen op zo een simpele manier met voorlezen kan verrijken!

 

Lezen prikkelt de fantasie

We gaan op berenjacht! Dat klinkt meteen al spannend en interessant.
Afgelopen jaar heb ik dit boek een paar keer voorgelezen en keer op keer blijven de kinderen er enthousiast op reageren. Ze luisteren met volle aandacht naar het verhaal en ze doen enthousiast meer met de geluiden die gemaakt worden bij het oversteken van de rivier, het lopen door het bos en het kruipen in de grot.

Wat zo leuk is aan vele voorleesboeken, is dat je er heel makkelijk een activiteit aan kunt koppelen of dat nou iets creatiefs is of iets actiefs.

Na het voorlezen van dit boek kun je met de kinderen ‘echt’ op berenjacht te gaan.
Maak een kring met alle kinderen die mee doen en 1 kind in het midden; dat is de beer.  Zeg het versje op waarin alle bewegingen genoemd worden. Dit kun je vast wel ergens op internet vinden, maar natuurlijk ook zelf bedenken.
Als ze in de grot aan komen en de beer wakker is, dan moeten alle kinderen weg rennen en de beer moet 1 kindje tikken. Die is de volgende beer.

Probeer zelf bij de boeken die je met kinderen leest eens om een activiteit te bedenken, misschien komen de kinderen zelf wel op een idee tijdens het lezen.

herhaling herhaling herhaling

Aan het eind van de middag lopen een paar van de kleuters te wachten tot ze worden op gehaald. Ze hebben geen zin meer om te spelen of te tekenen dus stel ik voor om een boekje te gaan lezen. Anne vraagt om Jip en Janneke, maar vandaag heb ik m’n boek bij me. Samen met Noa zoekt ze een boek uit de boekenkast. Ze komen terug met ‘Paddington naar het circus’, een boekje dat ik al zeker 10 keer heb voorgelezen!

Anne kruipt op schoot en Noa en Janneke kruipen bij me op de bank. Noa en Anne vullen het verhaal zo nu en dan aan met wat ze op de grote kleurrijke platen zien staan, terwijl ze alle drie aandachtig luisteren.

Ondertussen komt de moeder van Anne binnen en ziet mij met de drie meiden zitten. Ze zegt niks en geniet even van het zien van haar dochter. Anne heeft haar moeder nog niet gezien want met een verhaaltje erbij heeft ze ineens niet zo heel veel haast meer om naar huis te gaan.

 

Heerlijk toch om de tijd sneller te laten gaan wanneer je leest. Tenminste het lijkt vaak zo omdat je lekker bezig bent en niet meer zit te wachten. Even aan het werkelijke tijdsbesef ontsnappen!

Ieder kind vindt voorlezen leuk!

Na een hele middag buitenspelen zijn er een paar kinderen die behoefte hebben aan een rustig momentje op de bank. Ze komen vragen of ik wil voorlezen en ik zeg ze dat ze zelf een boekje mogen uitzoeken.
Ze komen terug met een het boek ‘De avonturen van Sien het spook’. Ik ga op de bank zitten en al snel zit de bank vol met 5 of 6 belangstellende. Zelfs Floris en Remco die normaal gesproken niks van voorlezen moeten hebben komen er bij zitten en luisteren vol aandacht tot het hele boek uit is!

 

Zo zie je maar, uiteindelijk vindt elk kind het leuk om even relaxed te luisteren naar een verhaaltje.

Het is vaak een kwestie van gedult om de juiste verhaaltjes te vinden waar je kinderen naar willen luisteren. Niet ieder kind houdt even veel van voorlezen en de een is kieskeuriger dan de ander. Maar uiteindelijk vindt iedereen lezen leuk!

Voorlezen geeft rust

Maandag middag om kwart over drie zit ik op de BSO met de kleuters aan tafel om wat te drinken en fruit te eten. Ze zijn druk en kunnen eigenlijk niet wachten tot ze mogen spelen. Plotseling roept een van de kinderen of ik een boekje wil voorlezen. Al snel zijn er nog een paar kinderen die de zelfde vraag stellen.
Snel duik ik even de boekenkast in en heb al snel een leuk boekje gevonden: Komono’s  kleuren. Wanneer ik begin met voorlezen zitten al snel alle kinderen aandachtig te luisteren en te kijken naar de platen in het boek. Zelfs de drukte makers van zonet zitten mee te luisteren!

Voorlezen is niet alleen gezellig of leuk, maar kan juist ook even voor een rustig moment zorgen. Of de kinderen nou juist druk zijn en in huis of het klaslokaal rond stuiteren of wat ze moe, hangerig en zeurderig worden.
Creeer dan wat rust door een leuk boekje te pakken en ga lekker op de bank zitten om even lekker tot rust te komen!

Het kost weinig tijd en weinig moeite. Dus gewoon een keer proberen!